De Diepen

Amsteldiep

De beteugeling van het Amsteldiep, nodig voor de aanleg van de dijk tussen Noord-Holland en het eiland Wieringen, markeerde het begin van uitvoering van het Zuiderzeeproject.
(Bron: Nieuw Land Poldermuseum)

Boomkensdiep

Tussen de Robbenplaat en de oude Schellinger kustlijn lag een rede, het Mackelijk Oudt, als restant van het Oosterboomsgat. In een voortdurend en nog steeds gaande zijnd proces van omzwaaien met de klok mee verlandde het Mackelijk Oudt en verheelde de Robbenplaat met het eiland. Het ten zuidwesten van de Robbenplaat gelegen Westerboomsgat was na 1800 een zelfde lot beschoren. Ook deze geul werd naar het eiland gedrukt door een grote zandplaat, de Noordsvaarder, die op zijn beurt tussen 1830 en 1855 aan Terschelling verheelde. Het Boomkensdiep nam vervolgens de functie van het Westerboomgat over, maar ook deze geul wordt op zijn beurt weggedrukt door een nieuwe zandplaat, de Engelschhoek. [Top]

Borndiep

Het Borndiep is de brede wadgeul die langs de westkant van Ameland loopt. Het is een belangrijk gebied voor steltlopers, eidereenden, zeehonden en watersporters.
[Top]

Boterdiep

In 1659 wordt het Boterdiep geschikt gemaakt voor de scheepvaart. De baksteenindustrie in de omgeving van Bedum, maar ook de landbouw profiteren hiervan. Onderdendam, het knooppunt van waterwegen, wordt het administratief- en handelscentrum voor de hele regio. In Onderdendam zijn de hoofdzetel van het Waterschap, een rechtbank, een postkantoor en zelfs een gevangenis gevestigd. Ook de prefect van Hunsingo zetelt in het begin van de 19e eeuw in Onderdendam.

In 1884 wordt de spoorlijn Groningen-Delfzijl geopend. De Onderdendamse boeren protesteren tegen een station omdat ze bang zijn voor onrustige koeien en dus minder melkopbrengst. Door de spoorverbinding komt rond de eeuwwisseling de industriële ontwikkeling van Bedum langzaam maar zeker op gang. Die ontwikkeling wordt in 1921 bekroond als even ten Noorden van Bedum een moderne zuivelfabriek in gebruik wordt genomen. Het bedrijf, een produkt van veehouders uit de omgeving die een coöperatie vormen, geldt dan als de grootste en modernste van Europa. Ook rollen de legendarische Veeno-fietsen de Bedumer fabriekspoorten uit. Dankzij de industriële ontwikkeling neemt het dorp flink in omvang toe. De rijke boeren en fabrieksdirecteuren wonen aan statige lanen en de werknemers krijgen hun eigen wijken. [Top]
(Bron: www.vaartips.nl)

Damsterdiep

Het Damsterdiep moet zo rond 1425 gegraven zijn en liep toen vanaf de stad Groningen bij de Loppersumergang en was het vertrekpunt van de veerdienst op Delfzijl. Er was ruim 200 jaar lang ook een directe verbinding met het noorden via het Schuitendiep. [Top]
(Bron: www.vaartips.nl)

Hoendiep

De naam Hoendiep is waarschijnlijk ontleend aan het weidegebied "De Hoen", direct buiten de stad Groningen. Ook de Galanden, de Noord- en Zuidhorner Ga werden eertijds De Hoen genoemd. In de jaren 1654-1657 liet de provincie Groningen het Hoendiep graven dat liep van de stad Groningen naar Stroobos (nabij Gerkesklooster in Friesland). Daarbij werd gebruik gemaakt van gedeelten van het omstreeks 1575 door Caspar de Robles voor militaire doeleinden gegraven kanaaltje. In het gedeelte van Groningen naar Stroobos werden vier (schut)sluizen gebouwd - "verlaten" zei men oudtijds - en naast het kanaal werd een trekweg aangelegd die later met puin werd verhard. De verlaten lieten geen grotere schepen toe dan met de afmetingen 14 x 4,40 x 1,30 meter, tjalken of snikken met een laadvermogen van maximaal 20 ton.

In 1828 stonden er aan het Hoendiep tegenover de voormalige melkfabriek (afgebroken in 2002) te Briltil twee molens. De oliemolen stond naast de boerderij van de familie Rosema, nu huisnummer 46, en werd gebruikt voor het persen van olie uit kool- en raapzaad. Deze olie werd zowel voor consumptie als brandstof gebruikt. De molen brandde in 1840 af. Later heeft op dezelfde plek van 1845 tot 1896 (gesloopt) een pelmolen gestaan. Verder was er nog de pelmolen van de familie Homan. Deze heeft gestaan op de plaats van de huidige berging voor boten en caravans. De pelmolen bewerkte de gerst tot gort en zorgde dat het duist (de doppen) werd verwijderd. Later is tussen deze beide molens nog de pelmolen van de familie Büchli gebouwd. De molenaarswoning (huisnummer 42) herinnert hier nog aan. Deze molen brandde in 1921 af. Geen spoor is er van deze molens overgebleven. Ook niet van de houtzaagmolen van de familie Nijland. Deze stond waar nu de voormalige gebouwen van het Waterschap Westerkwartier staan, aan het Niekerkerdiep. Van Enumatil tot het Noordhornertolhek stonden destijds acht molens. In de 19e eeuw was Briltil een bruisend buurtschap mede door het druk bevaren Hoendiep, de scheepswerf van Barkmeyer, de zuivelfabriek Lijempf en het waterschap Westerkwartier. Dit bezorgde Briltil ooit de naam van "Zaanstreek van het Noorden". [Top]

Hollandsch Diep

Het Hollandsch Diep vormt de natuurlijke grens tussen Zuid-Holland en Noord-Brabant, door de Brabanders ook wel boven en beneden de Moerdijk genoemd.

Het Hollandsch Diep is het vaarwater tussen de Haringvlietbrug en de Moerdijkbruggen en is 22 km lang. Het is een zeer druk vaarwater doordat het een onderdeel is van de verbinding Rotterdam - Antwerpen. Het Hollandsch Diep en de Biesbosch zijn in 1421 ontstaan door de Elisabethsvloed. [Top]
(Bron: Blue Bayou)

Marsdiep

Zeearm als begrenzing tussen Noord- en Waddenzee, tussen Texel en de kop van Noord-Holland. De vroegere naam van Marsdiep was Maresdeop, een naam die al in geschriften uit de 9e eeuw voorkomt. Deop is een Oud-Friese benaming voor diep, waterstroom. Mare is oorspronkelijk Latijn, maar heeft hier niet de betekenis van 'zee'. In het Oud-Fries betekent het meer, poel of stilstaand water. Maresdeop betekent dus 'een beek of rivier naar een meer'. Het was oorspronkelijk een beek of een stelsel van beken die ontsprong op de Hoornder Heuvel en langs een deel van zijn loop de begrenzing was van de gouwen Texla (=Texel en Vlieland) en Wiron (=Wieringen). Die vormden een aangesloten deel van het vasteland van Noord-Holland en Friesland, toen nog een uitgestrekt veengebied, waardoor het Maresdeop stroomde. Het was een typische veenbeek, ook wel moerbeek genoemd omdat een oud woord voor veen 'moer' is.

Het Maresdeop mondde uit in het Wieringermeer. Het Maresdeop heeft als zodanig wel duizend jaar bestaan, waarbij aangetekend dat door getijden-werking, samenhangend met het stijgende zeeniveau en grote stormvloeden, de monding verbreedde in de loop der tijd. Er bestaat onzekerheid over het tijdstip dat het huidige Marsdiep ontstond en eigenlijk dus ook wanneer Texel een eiland werd. Er bestaan geschriften waaruit blijkt dat dat al in 900 was, maar men gaat er vanuit dat de Allerheiligenvloed van 1170 tot gevolg had dat de Noordzee tussen Huisduinen en Texel doorbrak waardoor het Maresdeop verbinding kreeg met de zee. Zo ontstond het 'Meersdiep', later 'Marsdiep' genoemd en werd Texel van Wieringen en het vasteland gescheiden. Door de getijdenwerking en andere invloeden is de loop van het Marsdiep in de afgelopen eeuwen verplaatst naar het zuiden tot zijn huidige vorm. [Top]
(Bron: www.texel-plaza.nl)

Reitdiep

Het Reitdiep was de kronkelende benedenloop van de Hunze en tot de bouw van de sluizen bij Zoutkamp in 1876 was het een open zeearm. Ooit staken hier de hoge masten van zeegaande zeilschepen boven de weilanden uit. Er waren meerdere namen: Reitdiep, Hunze, Selwerderdiep. Veel kronkels zijn er nog, soms zeer opvallend die meanders van de oude Hunze, met daarnaast de hoogten (wierden en oude oeverwallen) en laagten (de oude vaarweg). Een landschap met zeer onregelmatig verkavelde weilanden en slingerende slootjes, die bewijzen dat reeds in oude tijden alles op het riviertje afwaterde, dat natuurlijk ook eb en vloed kende. De oude Hunze kwam helemaal vanaf de Hondsrug in Drente en heet nu nog zo tot het Zuidlaardermeer. In de 17e eeuw werd een lang stuk rechtgetrokken, waardoor Garnwerd aan het water kwam te liggen. [Top]
(Bron: Stichting Groninger Landschap / www.vaartips.nl).

Springersdiep

Een jaar na de succesvolle afsluiting van het Haringsvliet kan men beginnen met een nieuwe uitdaging namelijk het afsluiten van het Brouwershavense Gat . De afsluiting van het Brouwershavense Gat begint in 1962.

Er moest een dam gemaakt worden van een totale lengte van 6 km. De dam gaat over een deel van Kabbelaarsbank en Middelplaten [ zandbanken] Zoals gewoonlijk werden er eerst werkhavens aangelegd. Deze keer kwamen de werkhavens bij Den-Osse en bij West-Repart.

Als eerste werd gestart met de bouw van de dam op de Kabbelaarsbank en Middelplaten. Nadat de dam op de platen klaar was werd het gat tussen de twee platen volgestort met zand. Wat rest zijn twee geulen; de geulen hadden samen een lengte van 1,5 kilometer.

Voor het eerste sluitgat [Springersdiep] werd gekozen voor doorlaatcaissons. Deze doorlaatcaissons worden afgezonken. Om de bouw van de dam te vergemakkelijken werden er gaten in de doorlaatcaissons gelaten zodat het getij door kon gaan. De laatste doorlaatcaisson werd afgezonken op 1 mei 1971. [Top]

Winschoterdiep

Het Winschoterdiep is een van de grote kanalen in de provincie Groningen. Het leidt van de stad Groningen tot het riviertje de Rensel bij Winschoten. Samen met het Van Starkenborgkanaal is het Winschoterdiep de belangrijke Oost-West verbinding van de scheepvaart in de provincie. Het kanaal is ongeveer 35 km lang zonder vaste bruggen.

Het eerste stukje Winschoterdiep, dat al rond 1400 werd gegraven van de stad Groningen naar de oorspronkelijk Hunze bij Roodehaan (heet nu vanaf het Zuidlaardermeer "Drentse Diep") was maar 5 km lang en werd pas begin 17de eeuw verlengd tot Zuidbroek, Het heeft met de zuidelijke zijkanalen de ontginning van het veengebied mogelijk gemaakt en de verbinding gevormd tussen Oost-Groningen en de stad Groningen. Deze kanalen zijn er voor het vervoer van goederen wat de laatste jaren met steeds grotere schepen wordt gedaan. Door het doorbreken van de vervoerstrend over de weg, gaan we terug naar vroeger jaren met het veiligste transportmiddel van deze tijd.

Aan het Winschoterdiep worden in de omgeving van Hoogezand grote coasters gebouwd. De dwarshellingen zijn ontstaan uit de vervening. Men had werven nodig voor de bouw van turfschepen en bolschepen. In de stad Groningen ontstonden zo de reparatiewerven. Dat waren er velen, want bijna elk huis was per boot bereikbaar. Na de zeilvaart is overgeschakeld op nieuwbouw van dieselschepen, waarbij merkwaardig genoeg het stoomtijdperk is overgeslagen. Een tewaterlating van zo'n reus zou je eigenlijk een keer moeten meemaken. Het is onvoorstelbaar dat een schip van zulke afmeting gewoon zijdeling het water in geschoven wordt. [Top]
(Bron: www.vaartips.nl)

[ Top | Index ]